الشيخ محمد علي اسماعيل پور القمشه‌اى

71

رساله مضاربه و احكام ربا و بانكها و اعتكاف و مسائل ديگر روز (فارسى)

زياده‌اى به عنوان مزد بگيرد . خريد و فروش سفته‌ها ماليّت هر چيزى به يكى از دو راه ثابت مىشود : يكى اينكه آن چيز منافع و آثار خاصى داشته باشد كه عقلا براى آن منافع و آثار ، به آن چيز رغبت پيدا مىكنند مانند چيزهاى خوردنى و آشاميدنى و پوشيدنى و آنچه از اين قبيل است . دوم اينكه از ناحيه مقامى كه اعتبار در دست اوست بر آن چيز اعتبار مالى داده شود مانند اسكناسهايى كه دولتها در اختيار مردم مىگذارند و تمبرهاى دولتى و هر شىء بهادارى كه دولت براى آن بها و ماليّت قائل شده است . مسئله 18 نوع ربا در بيع و فروش با نوع ربا در قرض فرق مىكند در قرض هر نوع زيادى كه شرط و رعايت شده باشد ، ربا و حرام است به خلاف بيع كه هر زيادى در آن حرام نيست مگر اينكه چيز فروخته شده و عوض آن از يك جنس باشد و با كيل و وزن فروخته مىشود ، كه در اين صورت اگر زيادى بگيرند ، حرام است ولى اگر از يك جنس نبودند و يا به صورت پيمانه و كشيمنى فروش نمىشوند زياد گرفتن در آن حرام نيست مثلًا اگر صد عدد تخم مرغ را به صد و ده عدد به مدت دو ماه قرض دهند ربا و حرام است ولى اگر صد عدد را به صد و ده عدد به مدت دو ماه بفروشند معامله صحيح است در صورتى كه غرض عقلايى به آن معامله